Bezpieczeństwo na wodzie

Kajak to jeden z łagodniejszych sposobów obcowania z naturą, ale woda nie wybacza lekceważenia. Większości kłopotów da się uniknąć jeszcze na brzegu – dobrym przygotowaniem i kilkoma nawykami. Poniżej te, które warto mieć w głowie przy każdym spływie, od sprzętu i oceny warunków po najgroźniejsze przeszkody i to, co zrobić po wywrotce.

Czy kamizelka na spływie jest obowiązkowa?

Kamizelka asekuracyjna to najważniejszy element wyposażenia – ma być dobrana na wagę, zapięta i noszona przez cały czas na wodzie, a nie trzymana pod pokładem „na wszelki wypadek”. Duża część wypadków utonięć na spływach zdarza się właśnie bez kamizelki, bo po wywrotce w zimnej albo rwącej wodzie brakuje kilku sekund, żeby ją założyć. Sprawdź, czy nie jest za luźna – po dopięciu nie powinna dać się ściągnąć przez głowę. Dzieci pływają w niej bezwzględnie, w rozmiarze dobranym do wagi, najlepiej z kołnierzem podtrzymującym głowę.

Jak ocenić wodę i pogodę przed spływem?

Przed wyjazdem sprawdź stan wody – wysoki i rwący potrafi być groźny nawet na łatwej skądinąd rzece, bo przyspiesza nurt i piętrzy zagrożenia. Zerknij na prognozę: przy zapowiedzi burzy nie ma o czym dyskutować, zostajesz na brzegu, bo na otwartej wodzie jesteś najwyższym punktem w okolicy. Na dużych, otwartych jeziorach i zalewach osobno licz się z wiatrem, który w kilkanaście minut podnosi krótką, stromą falę – dlatego w mapie pokazuję pogodę na trasie. Wiatr od brzegu bywa zdradliwy: spycha na środek akwenu, skąd trudno wrócić.

Jakie przeszkody na rzece są najgroźniejsze?

Najniebezpieczniejsze są zwalone drzewa i gałęzie tuż pod powierzchnią – tzw. cedzaki – przez które przepływa woda, a kajak z człowiekiem już nie; prąd potrafi docisnąć do nich łódź i przytrzymać pod wodą. Widząc taką przeszkodę, dobijaj do brzegu z wyprzedzeniem, nie próbuj przeciskać się na siłę. Osobny temat to jazy i progi: pod spadkiem wody tworzy się cofka, tzw. walec, który recyrkuluje i potrafi przytrzymać nawet w kamizelce – jazy trzeba obnosić brzegiem, a przenoskę zaczynaj odpowiednio wcześnie, bo prąd nad jazem przyspiesza. Uważaj też na niskie mostki, przęsła i zatory, gdzie łatwo o wywrotkę i uwięzienie.

Dlaczego zimna woda jest groźniejsza od głębokiej?

Wiosną i jesienią, a w górach nawet latem, woda potrafi mieć kilka–kilkanaście stopni. Po wywrotce w takiej wodzie przychodzi szok termiczny: gwałtowny wdech, przyspieszony oddech i szybka utrata sił oraz sprawności rąk, zanim zdążysz dopłynąć do brzegu. Dlatego w chłodniejszych porach ubieraj się pod temperaturę wody, a nie powietrza (pianka albo strój, który nie odbiera od razu ciepła), trzymaj się bliżej brzegu i nie oddalaj od grupy. Po każdym zmoczeniu przebierz się w suche, zanim złapie cię dreszcz.

Czy można pływać kajakiem samemu?

Najbezpieczniej pływa się w grupie, trzymając się w zasięgu wzroku i głosu; najsłabszy w stawce nadaje tempo, a najmocniejszy zamyka. Ustalcie proste sygnały: podniesione wiosło to „stop, zbieramy się”. Niech ktoś na brzegu wie, którędy płyniesz i o której planujesz wrócić – to najprostsza polisa, gdyby coś poszło nie tak i zabrakło zasięgu. Naładowany telefon trzymaj w suchym etui; w razie potrzeby dzwoń pod numer alarmowy 112, a nad wodą także pod ratunkowy numer WOPR 601 100 100.

Bezpieczny spływ z dziećmi i początkującymi – o czym pamiętać?

Z dziećmi wybieraj krótkie, łatwe i sprawdzone odcinki, z dala od jazów i ruchliwej dużej wody, i planuj więcej postojów, niż wydaje się potrzebne. Mniej doświadczoną osobę posadź w kajaku dwuosobowym z kimś pewniejszym (o podziale ról piszę w poradniku o sterowaniu dwójką). Zanim wypłyniesz z grupą początkujących, umów krótkie „co robić po wywrotce” na brzegu – w wodzie nie ma na to czasu.

Alkohol na spływie – dlaczego to zły pomysł?

Alkohol i woda to zły duet: spowalnia reakcje, myli ocenę sytuacji i tylko pozornie rozgrzewa, w rzeczywistości przyspieszając wychłodzenie organizmu. Pływanie kajakiem po alkoholu jest też wykroczeniem, tak samo jak prowadzenie roweru. Toast zostaw na wieczór przy ognisku, gdy sprzęt jest już wyciągnięty na brzeg.

Co robić po wywrotce kajaka?

Z wywrotką da się sobie poradzić, jeśli wiesz, co robić – a większość kończy się mokrym ubraniem i śmiechem, nie dramatem. Nie panikuj i trzymaj się kajaka: utrzymuje się na wodzie, jest dobrze widoczny i daje pływalność. Jeśli niesie cię prąd, ustaw się na plecach, nogami w dół rzeki i blisko powierzchni, żeby odpychać się stopami od przeszkód, i spokojnie spływaj skosem ku najbliższemu brzegowi. Nie stawaj na dnie w rwącej wodzie – łatwo o zaklinowanie stopy między kamieniami. Sprzęt, który zagraża bezpieczeństwu, można puścić; wiosło i kajak odzyskasz później, najważniejszy jesteś ty i osoby wokół.

← Wszystkie poradniki